De zaak gaat door, maar één zelfstandige haakt af wegens ziekte.

Familie of vrienden kunnen tijdelijk bijspringen, of er kan beroep gedaan worden op een "vervangende ondernemer" (www.vervangendeondernemer.be) een collega (vooral vrije beroepen vervangen regelmatig elkaar) of op onderlinge bedrijfshulp voor landbouwers.

Familie en vrienden zonder andere beroepsactiviteit en vooral als ze een vervangingsinkomen ontvangen, moeten zich wel in regel stellen om geen problemen te krijgen met hun uitkeringsinstelling en met de sociale zekerheid van de zelfstandigen als ze een handje toesteken in de zaak van een werkonbekwame zelfstandige. Ook is het afsluiten van een tijdelijk vervangingscontract als zelfstandige medewerker (met of zonder vergoeding) raadzaam om herkwalificatie als werknemer te voorkomen.

Er kan personeel ingezet worden (info bij je sociaal secretariaat). De kostprijs van deze oplossingen moet natuurlijk afgewogen worden aan de opbrengst van deze vervangende werkkracht. Soms blijkt een ondernemer onvervangbaar gezien het persoonlijk karakter van de band met de klant.

Bij kortdurende ongeschiktheidsperiodes kan er gekozen worden voor werken met verlies om de zaak in stand te houden tot de zieke ondernemer het weer kan overnemen. Dit kan wel maar zolang de reserves toelaten. Krediet is in zo’n geval minder vanzelfsprekend. Dit vraagt bijzondere aandacht van een zieke ondernemer en zijn/haar naasten.

Het feit dat de zaak blijft draaien, staat in beginsel de ziekte-uitkering niet in de weg: een zieke ondernemer kan dus inkomsten uit de zaak ontvangen. Voor de ziekte-uitkering is enkel van belang dat de zieke ondernemer niet persoonlijk actief is in zijn zaak.

Met bijdragen

Als een eenmanszaak op naam van de zieke blijft werken (bijvoorbeeld met inzet van helpers en personeel) ontstaan vanzelf inkomsten op naam van de zieke. Als in een vennootschap geen einde gemaakt wordt aan het vennootschappelijk mandaat van een zieke mandataris neemt de sociale zekerheid aan dat er nog beroepsinkomsten uit voortkomen. Als een ziek erkende zelfstandige mogelijks nog beroepsinkomsten verwerft, moet hij wel verder sociale zekerheidsbijdragen betalen aan het normale tarief. Dit geldt zelfs als de zaak verlies draait, of als er in feite geen belastbaar inkomen aan de zieke zelfstandige toegekend wordt.

Zonder bijdragen

Soms is die betaling problematisch en moet daarvoor een oplossing gezocht worden. Naast een aanvraag vrijstelling van bijdragen kan er ook overgestapt worden naar een kosteloze sociale zekerheid door geen inkomen meer te laten terechtkomen op naam van de zieke zelfstandige. Die sociale zekerheid zonder bijdragen komt niet vanzelf in orde, een aanvraag "gelijkstelling ziekte" bij het sociaal verzekeringsfonds is daarvoor noodzakelijk.

Een eenmanszaak kan tijdelijk op naam van bijvoorbeeld de partner gezet worden. In een vennootschap kan het vennootschappelijk mandaat tijdelijk geschorst of onbezoldigd gemaakt worden. Ook werkende vennoten mogen bij ziekte niet meer werken, hun vergoeding kan wel doorlopen als een vorm van interne verzekering in de zaak. Daarover worden best afspraken gemaakt terwijl iedere vennoot nog gezond is. Als de zaak niet meer genoeg oplevert, en door haar reserves zit, kun je wel niet meer rekenen op dergelijke interne verzekering. Een verzekering "gewaarborgd inkomen bij ziekte en ongeval" geplaatst bij een verzekeringsmaatschappij vertoont dit nadeel niet.

Bewijs van stopzetting kan in een eenmanszaak geleverd worden door voorleggen van blanco btw aangiftes. De mandataris (zaakvoerder, bestuurder, enz.) van een vennootschap moet zijn mandaat in rechte en in feite onbezoldigd maken. In een eenpersoons-BVBA moet het mandaat in feite onbezoldigd zijn en zullen er ook blanco btw aangiftes moeten worden voorgelegd. De zieke ondernemers vraagt hiervoor best raad aan zijn sociaal verzekeringsfonds.

Verboden activiteit

Als het ziekenfonds een ziekte-uitkering betaalt, is persoonlijke beroepsactiviteit verboden (al mag de zaak wel door andere personen verder uitgebaat worden). Sommige ondernemers verstaan iets anders onder beroepsactiviteit dan de medisch adviseur. Daarom, voor alle duidelijkheid : ook administratie, leiding geven, het werk van anderen controleren, en andere taken die je als ondernemer niet kan factureren aan je klanten, dat alles behoort tot de verboden activiteiten voor wie een uitkering van het ziekenfonds krijgt. Na verloop van tijd kan het ziekenfonds wel toelaten de persoonlijke activiteit te hernemen met behoud van uitkering.

Vijf voor twaalf Menulink: