Als mijn vennootschap of organisatie failliet gaat, kan de curator toch niet aan mijn persoonlijke eigendommen ?

Hier valt niet zomaar met ja of nee op te antwoorden.

Sinds 1/5/2018 is de faillissementswet ook van toepassing op VZW's met commerciële activiteit en op vennooschappen zonder rechtspersoonlijkheid. Daarom behandelt dit artikel alle organisatievormen van ondernemers vanuit het standpunt van de aansprakelijkheid.

De aansprakelijkheid voor zakelijke schulden is niet in elke situatie gelijk : soms is die beperkt, soms is die onbeperkt.

Voorbeelden van zakelijke organisatievormen met beperkte aansprakelijkheid :

  • BVBA : besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
  • EBVBA : eenpersoons BVBA
  • de starters-BVBA
  • NV : naamloze vennootschap
  • CVBA : coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
  • VZW, stichting met commerciële activiteit

Voorbeelden van zakelijke organisatievormen met onbeperkte aansprakelijkheid :

  • Eenmanszaak
  • VOF : vennootschap onder firma
  • CVOA : coöperatieve vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid
  • Feitelijke vereniging
  • Maatschap

Er zijn ook organisatievormen die zowel vennoten met beperkte als vennoten met onbeperkte aansprakelijkheid bevatten :

  • Comm.V. : gewone commanditaire vennootschap.
  • Comm. V.A. : commanditaire vennootschap op aandelen.
     

Deze laatste twee vennootschapsvormen bevat steeds stille en werkende vennoten. De stille vennoot is aansprakelijk tot het ingebrachte deel, de werkende vennoot is hier onbeperkt aansprakelijk.

Het is dus zaak hier rekening mee te houden bij de oprichting of de overname van een vennootschap. Eens de vennootschap insolvabel is, is kennis van de vennootschapsvorm en het onderscheid tussen stille en werkende vennoot van belang om de aansprakelijkheid van elke vennoot individueel te bepalen.

Bij onbeperkte aansprakelijkheid kan de curator ook alle persoonlijke eigendommen van de titularis/vennoot/maat aanwenden om de schulden van de organisatie te betalen.
Bij organisaties met beperkte aansprakelijkheid is het onderpand van de schuldeisers in principe beperkt tot het ingebrachte kapitaal.

Ook de vennoten/leden van een organisatie met beperkte aansprakelijkheid kunnen niet steeds op die beperking van hun aansprakelijkheid rekenen. Hierna enkele veel voorkomende voorbeelden van doorbraak naar het persoonlijk vermogen van de vennoten/leden omwille van de schulden van de organisatie:

  • Bij de oprichting moet er een zeker maatschappelijk kapitaal onderschreven worden door vennoten. Dat moet evenwel niet onmiddellijk volstort worden. Bij faillissement zal dit door de curator nog geëist worden van de vennoot die deze verplichting nog niet vervulde.
  • De rechter kan de beperking opheffen als er duidelijke beheersfouten gebeurd zijn (geen of een slechte boekhouding bijhouden of fraude, bijvoorbeeld)
  • Bij het aangaan van een lening van de organisatie kan een mandataris of een vennoot/lid zich borg stellen voor die lening. Ten aanzien van die leningmaatschappij is er dus wel doorbraak naar het persoonlijk vermogen, maar dan wel beperkt tot het bedrag van de lening.
  • Tussen vennootschap en vennoot wordt er boekhoudkundig een zogenaamde rekeningcourant bijgehouden. Daar kan uit blijken dat de vennoot nog geld moet aan de vennootschap, en dat zal bij faillissement zeker nog opgevraagd worden door de curator. Het kan ook zijn dat de vennoot nog geld moet krijgen van zijn failliete vennootschap. Bij faillissement is de kans dat dit zal lukken evenwel zeer beperkt.

Het onderwerp vennootschappen en schulden en hun weerslag op vennoten en bestuurders wordt uitgebreid behandeld in een aparte rubriek.